Dönüşen Öğrenme Mekanları

Yazarlar: Emre Gündoğdu ve Sarper Takkeci, Herkes için Mimarlık Derneği

Herkes İçin Mimarlık Derneği 2011’den bu yana eğitim yapıları ve öğrenme mekanları üzerine çalışmakta. Başlangıçta boş kalmış köy okullarının yerelin ihtiyaçlarına göre nasıl tekrar hayata kazandırılabileceğini dert edinen Atıl Köy Okulları Projesi ile işe koyulan dernek, bu yapıların köylerde kimi zaman tekrar eğitim yapılarına, çoğu zaman ise kadınlar, gençler gibi daha tanımlı grupların kullanabileceği paylaşım, öğrenme ve üretim ortamları olabilmesini hedefliyor. Bu yapıların boş kalması, köylerin de sosyal hafızalarında bir boşluk, köyün terk edilmesini hızlandıran bir etken olmakta. Köylülerin yanı sıra başta üniversite öğrencileri olmak üzere katılımcıların dahil olduğu atölyelerle yürütülen bu projeler bir yandan, karşılıklı öğrenme ortamları ile geliştirilen işler olmakta.

Atıl okullar ve yapılara dair çalışmalar halen devam ederken, dernek yine sürecin en başında öğrenci mevcutları yüzünden atıl kalma riskinde olan okullardan başlayarak mevcut okulların kütüphane, oyun alanı, açık derslik gibi ihtiyaçlarının tasarım ve uygulamalarını gerçekleştirdi. Atıl yapıların dönüşümüne dair çalışmalarında kullanıcıların ve katılımcıların dahil olduğu süreçlerdeki karşılıklı öğrenme hali, mevcut okullara yönelik projelerde okul öğrencileri, öğretmenleri ve velilerinin de dahil olduğu bir boyut kazandı ve bu noktada dernek giderek daha fazla şekilde öğrencilerin tasarımın şekillenmesinde söz sahibi olmasını hedefliyor.

Bu noktada kastedilen “söz”ün fikir beyanından öte bir anlamı var. Elbette söz, öğrencinin demokratik katılımını sağlayarak, kendi beklentilerini düşünüp bunları paylaşmasına aracılık edecektir. Fakat daha önemlisi; içinde bulunduğu mekanları düşünmesine, bu mekanların kendi varoluşuna, deneyimlerine ve en nihayetinde öğrenmesine nasıl etkisi olduğunu keşfederek bunun üzerine kendi kavrayışını açığa çıkarmasını sağlayacaktır.

Bahsi geçen ve diğer proje, atölye, sergi vb. işlerde ‘birlikte söz üretimi, birlikte yapmak’ derneğin genel çalışma biçimi. Eğitim yapıları özelinde denenen durum ise öğrencilerin mümkün olduğunca en az ‘tasarım tercümanına’ ihtiyaç duyarak yani ön kabulleri mümkün olduğunca eleyerek projeleri kendilerinin geliştirmesi. Bu deneme niyetinin mesleki açıdan amacı üniversite öncesi tasarım bilgisinin geliştirilmesi ve iki boyut, üç boyut gibi düşüncelerin zorlama ve düşünceyi yönlendirici yöntemlerle değil, çocukluk çağlarından daha serbest bir şekilde gelişmesini sağlamak. Mimarlar olarak işin uygulamaya geçme aşamasında elbet gerekebilecek mesleki bilgi tercümesinin sorumluluğunu alıyoruz, ancak öğrencilerle çizim, maket, anlatı, prototip üretimleri, inşai malzemenin tanınması ve deneyimlenmesi gibi birçok çalışma yapıyoruz. Hedefimiz tercümeyi azaltmak ve işlerin kullanıcılar ile katılımcılardan görüşler alınıp, mimar ve tasarımcının bu görüşleri çoğunlukla kendi yorumladığı bir biçimde üretmesinden kaçınmak. Bizim gereken sorumluluğu almamız gibi, kullanıcı ve katılımcıların da sorumluluk alabileceği alanlar oluşturabilmek ve gerçek anlamda bir birlikte yapma süreci oluşturmak. Bu da bizi diğer amaçlarımızdan olan birlikte üretim, karşılıklı öğrenme ve sahiplenmeye götürüyor.*

Öğrenme, yalıtılmış ve içe dönük bir süreç değil doğrudan mekanla ve o mekanın doğurduğu ilişkilerle gerçekleşen, canlı bir süreç. Öğrenme mekanları, bu canlılığı kontrol altına almak yerine canlılığı sürekli olarak besleyen öğrencilerin, kendi mekanlarını düşünme, değiştirme ve yapma olanaklarının serbest kalmasıyla dönüşecek.

Birçok projede deneyip geliştirdiğimiz birlikte tasarım yöntemlerin güncel bir örneği olan 3. Selim İlkokulu Oyun Alanı projesi buradan inceleyebilirsiniz.

Image for post
Image for post

Emre Gündoğdu Hakkında
Lisans eğitimini İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Bölümü’nde tamamlayan İbrahim Emre Gündoğdu, ‘Mimarlık Eğitiminde Aktivizm’ başlık yüksek lisans çalışmasını aynı bölümde gerçekleştirmiştir. Lisans öğrenciliği zamanında Ölçek 1/1 oluşumu ile başlayan sosyal mimarlık ile ilgili çalışmalarını, 2011 yılından beri Herkes İçin Mimarlık Derneği bünyesinde sürdürmektedir. Dernek bünyesinde projelerde aktif rol almaktadır. Yeni Yüzyıl, İstanbul Okan, Abdullah Gül, İstinye ve Medipol Üniversiteleri’nde bireysel ve dernekle beraber mimari proje stüdyoları ve seçmeli derslerde yer almış olan Gündoğdu, İTÜ Mimari Tasarım doktora programında müşterekler ve mimarlık örgütlenmeleri üzerine doktorasına devam etmektedir.

Image for post
Image for post

Sarper Takkeci Hakkında

Lisans eğitimini İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Bölümü’nde tamamlayan Mehmet Sarper Takkeci, yüksek lisans çalışmasını “Mimari Tasarımda Bilişim” programında tamamladıktan sonra doktora çalışmalarını da aynı programda devam ettirmektedir. Çeşitli mimarlık ofislerinde, Yeni Yüzyıl, İstanbul Okan ve Abdullah Gül Üniversiteleri’nde mimari proje stüdyolarında ve seçmeli derslerde yer alan Takkeci; Kadir Has Üniversitesi’nde sürdürdüğü akademik çalışmalarının yanı sıra 2011 yılından beri Herkes İçin Mimarlık Derneği’nde yer almaktadır.

Image for post
Image for post

Öğretmen Ağı; öğretmenlerin, meslektaşları ve farklı disiplinlerden kişi ve kurumlarla bir araya gelerek güçlendiği bir paylaşım ve işbirliği ağıdır. Ayrıntılı bilgi için tıklayın.

Written by

Öğretmen Ağı; öğretmenlerin, meslektaşları ve farklı disiplinlerden kişi ve kurumlarla bir araya gelerek güçlendiği bir paylaşım ve işbirliği ağıdır.

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store